روش اصولی پوساندن کود دامی و سولاریزاسیون خاک گلخانه
راهنمای مرحله‌به‌مرحله آماده‌سازی کود دامی، مدیریت دما و رطوبت، سولاریزاسیون، آبشویی شوری و احیای بیولوژیک خاک.
کود را بیرون گلخانه دپو کنید. EM و مخمر را اضافه کرده و رطوبت را تنظیم کنید. سپس هر هفته تا ۱۰ روز یک‌بار آن را هوادهی (زیر و رو) کنید تا طی ۵ تا ۶ هفته کاملاً بپوسد.
سولاریزاسیون و آماده‌سازی خاک گلخانه
در این مدت، خاک گلخانه را مرطوب کنید و در صورت لزوم با کشیدن پلاستیک، خاک را سولاریزه (ضدعفونی) کنید. بعد از ۶ هفته پلاستیک را بردارید و کود کاملاً پوسیده و شیرین‌شده را به خاک اضافه کنید.
راهنمای پوساندن ۱۰۰ تن کود دامی + ۲۰ تن کود مرغی
۱. مواد اولیه و نهاده‌ها برای ۱۰۰ تن کود گاوی
| ماده | مقدار پیشنهادی در متن | کاربرد |
|---|---|---|
| کود گاوی خام | ۱۰۰ تن | ماده اولیه اصلی |
| ماسه بادی | ۱۰ تن | بهبود تهویه و بافت |
| اوره ۴۶٪ | ۵۰۰ کیلوگرم | تنظیم منبع نیتروژن |
| گوگرد پودری | حداکثر ۱.۵ تن | اصلاح و مدیریت شیمیایی |
| باکتری EM | ۵۰۰ لیتر | استارتر زیستی |
| مخمر نانوایی | ۱۰ کیلوگرم | استارتر تخمیری |
| شکر/ملاس/شیره خرما | ۲۰۰ کیلوگرم | منبع کربن برای استارتر |
| آب | حدود ۳۰ تا ۴۰ هزار لیتر | بسته به خشکی اولیه |
۲. آماده‌سازی محلول استارتر
۳. هندسه و ساختار پشته
کود گاوی، ماسه بادی، گوگرد و اوره را ابتدا به‌صورت خشک کاملاً مخلوط کنید.
عرض حدود ۲ متر و ارتفاع حداکثر ۸۰ تا ۹۰ سانتی‌متر.
حین ساخت، محلول استارتر و آب را لایه‌به‌لایه اضافه کنید؛ هدف رطوبت حدود ۵۰ تا ۶۰٪ است.
با فشار دادن یک مشت کود، تنها یک یا دو قطره آب از بین انگشتان خارج شود.
۴. مدیریت پوشش و دما
در متن حاضر پیشنهاد شده است روی پشته‌ها پلاستیک مشکی قرار گیرد تا گرما و رطوبت حفظ شود. همچنین برای کنترل بذر علف‌های هرز، رسیدن توده به محدوده دمایی ۵۵ تا ۶۰ درجه سانتی‌گراد و ماندگاری کافی در این محدوده مورد تأکید قرار گرفته است.
۵. تقویم عملیاتی زیرورو کردن
| زمان | عملیات |
|---|---|
| روز ۱ تا ۴ | شروع فعالیت و پایش توده |
| روز ۷ | اولین زیرورو کردن؛ در صورت نیاز آب‌پاشی سبک |
| روز ۱۵ | دومین زیرورو کردن |
| روز ۳۰ | سومین زیرورو کردن |
| روز ۴۵ تا ۶۰ | ارزیابی پایان فرآیند؛ حذف بوی تند آمونیاک و ایجاد بوی خاک‌نم‌خورده |
۶. تست نهایی
پیش از مصرف نهایی، یک آزمون جوانه‌زنی با نمونه کود (برای مثال با شاهی یا گندم) انجام دهید تا از نبود سمیت و مناسب بودن فرآیند پوساندن اطمینان بیشتری حاصل شود.
در متن پیشنهادی، محاسبه بر اساس حجم به‌عنوان مبنای عملی توصیه شده است؛ زیرا وزن کود تازه می‌تواند با تغییر رطوبت و تراکم، مقادیر متفاوتی ایجاد کند.
۳۰ ماشین تک، معادل حدود ۳۰۰ مترمکعب کود دامی در هکتار.
حدود ۲۰۰ مترمکعب کود دامی در هکتار.
یکی از موضوعات مهم در مصرف کود دامی، کنترل شوری و زمان‌بندی مصرف است. در خاک‌های شور یا هنگام استفاده از کودهای با EC بالا، مقدار واقعی مصرف باید با آزمون خاک و آب آبیاری تطبیق داده شود.
مقادیر نهاده‌ها قبل از کاشت در هکتار
| نهاده | مقدار درج‌شده در متن |
|---|---|
| کود اوره | ۲۵۰ کیلوگرم در هکتار |
| گوگرد گرانول معدنی | ۳۵۰ کیلوگرم در هکتار |
| سولفات روی | ۳۰ کیلوگرم در هکتار |
| سولفات پتاسیم | ۱۰۰ کیلوگرم در هکتار |
در متن حاضر، سولاریزاسیون به‌عنوان روشی برای کاهش جمعیت برخی عوامل بیماری‌زا، نماتدها و علف‌های هرز معرفی شده و بر اجرای صحیح پوشش پلاستیکی و مدیریت رطوبت تأکید شده است.
در این روش، کود نیمه‌خام روی خطوط کشت با خاک مخلوط، خاک به‌شدت مرطوب و سپس پلاستیک‌گذاری می‌شود. متن آن را در چارچوب فرآیندهای بی‌هوازی خاک و ASD (Anaerobic Soil Disinfestation) توضیح می‌دهد.
آیا کود خام زیر پلاستیک «می‌پوسد»؟
پوساندن کمپوستی یک فرآیند هوازی است و به اکسیژن نیاز دارد. در شرایط غرقاب و اکسیژن محدود، فرآیندهای بی‌هوازی غالب می‌شوند و محصول نهایی لزوماً معادل کمپوست کاملاً رسیده نیست.
در شرایط ASD، فعالیت میکروبی بی‌هوازی می‌تواند به تولید اسیدهای آلی و ترکیبات احیاکننده منجر شود و این تغییرات، در کنار گرما و رطوبت، به کاهش برخی آفات و عوامل بیماری‌زا کمک می‌کنند.
پس از پایان دوره، قبل از کاشت باید وضعیت خاک از نظر بو، EC، رطوبت و آمادگی زیستی بررسی شود. در صورت وجود بوی تند یا نشانه‌های سمیت، هوادهی و آبشویی می‌تواند ضروری باشد.
مراحل پیشنهادی آماده‌سازی خاک قبل از تزریق EM
دوزهای درج‌شده برای مصرف EM و مخمر
۲۰ تا ۴۰ لیتر در هکتار
۸ کیلوگرم در هکتار